BIẾN THỂ DELTA LÀ GÌ? TRIỆU CHỨNG VÀ VÌ SAO LÂY NHANH TẠI TP. HCM?

Biến thể Delta là gì? Virus Sars-Cov-2 không ngừng biến đổi, nhiều biến chủng mới xuất hiện khiến diễn biến dịch bệnh ngày càng phức tạp với số lượng ca nhiễm mới tăng cao. Các chuyên gia đã dự đoán nhiều biến thể có khả năng đe dọa thành quả chống dịch của thế giới, trong đó có biến chủng Delta đang gây ra làn sóng lây lan trên diện rộng tại TP.HCM.

Biến thể Delta là gì?

Biến thể Delta là biến chủng của virus SARS-CoV-2 (Corona) được phát hiện phổ biến trong các ca dương tính Covid-19 tại TP.HCM. Biến thể này là 1 trong 4 biến chủng virus Corona được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá thuộc nhóm đáng lo ngại hiện nay.

4 chủng virus Corona mới được phát hiện lần đầu tiên tại Anh, Nam Phi, Brazil và Ấn Độ. WHO đã giới thống nhất gọi 4 biến chủng mới này theo các ký hiệu bao gồm Alpha, Beta, Gamma và Delta. Theo đó, biến thể Delta (còn được gọi là B.1.617.2) là tên của biến thể virus Corona chủng mới được phát hiện lần đầu tiên tại Ấn Độ.

Biến chủng này được coi là biến thể nguy hiểm nhất trong số 4 biến thể virus Corona mới được phát hiện. Hiện đã có hơn 80 quốc gia ghi nhận sự xuất hiện của biến chủng này và nó đang lây lan với tốc độ vượt ngoài dự đoán của nhiều chuyên gia dịch tễ.

Triệu chứng của biến chủng Delta của Ấn Độ

Theo tiến sĩ Jeffery Barrett, Giám đốc Sáng kiến gene Covid-19 tại Viện Wellcome Sanger cho biết, không có dữ liệu cho thấy biến thể Delta gây ra triệu chứng bất thường hơn so với những biến thể khác. Vì thế các triệu chứng của biến chủng Delta cũng gần tương tự như những dấu hiệu phổ biến ở bệnh nhân mắc virus SARS-CoV-2. Trước đó, Tổ chức Dịch vụ y tế quốc gia Anh (NHS) đã công bố những triệu chứng phổ biến của người nhiễm Covid-19 bao gồm: ho dai dẳng, sốt, mất khứu giác hoặc vị giác…

Tuy nhiên, nhiều cuộc nghiên cứu và một số nhà khoa học khác lại có những kết luận ngược lại. Cụ thể, Tiến sĩ Lara Herrero, chuyên gia về virus và bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Griffith (Úc) cho biết những dữ liệu gần đây cho thấy người bệnh nhiễm biến thể Delta của Ấn Độ có thể sẽ gặp phải nhiều triệu chứng phổ biến, khác với dấu hiệu của chủng Covid-19 ban đầu.

Thông qua việc phân tích dữ liệu ghi nhận và báo cáo triệu chứng Covid-19 bằng thiết bị di động của hơn 4,6 triệu người bệnh mắc Covid-19 trên toàn cầu, các chuyên gia nhận định những dấu hiệu đặc trưng do virus SARS-CoV-2 gây ra theo NHS công bố đã ít phổ biến hơn.

Thay vào đó, những triệu chứng thường gặp ở người bệnh mắc biến chủng Delta là: đau đầu, đau họng và sổ mũi. Trong đó, những biểu hiện này cũng có sự khác biệt đối với từng nhóm đối tượng đã tiêm hoặc chưa tiêm vaccine ngừa Covid-19.

  • Nhóm người bệnh chưa tiêm vaccine thường gặp các triệu chứng như đau đầu, đau họng, sổ mũi, sốt, ho dai dẳng.

  • Nhóm chỉ mới tiêm 1 liều vaccine Covid-19 có những triệu chứng phổ biến lá đau đầu, sổ mũi, đau họng, hắt xì, ho dai dẳng.

  • Nhóm đã chủng ngừa đầy đủ vaccine khi mắc bệnh thường có những dấu hiệu bao gồm: đau đầu, sổ mũi, hắt xì, đau họng, mất khứu giác.

Đáng chú ý, những biểu hiện lâm sàng do biến chủng Delta Ấn Độ gây ra rất dễ gây nhầm lẫn với bệnh cảm lạnh thông thường, khiến nhiều người chủ quan bỏ qua, làm tăng nguy cơ biến chứng hoặc tử vong ở người bệnh.

Bên cạnh đó, một số bác sĩ tại Ấn Độ – nơi đầu tiên phát hiện biến thể Delta của Ấn Độ, cho rằng, biến thể này có thể gây ra các dấu hiệu bất thường như hoại thư (tình trạng nguy hiểm khi một khối lượng lớn các mô cơ thể bị hoại tử), mất thính giác, các vấn đề về tuần hoàn máu, tiêu chảy… Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải là kết quả từ một nghiên cứu chính thức mà chủ yếu dựa trên kinh nghiệm khám bệnh của bản thân bác sĩ.

Triệu chứng do biến chủng Delta gây ra dễ nhầm lẫn với bệnh cảm cúm thông thường

Biến chủng Delta nguy hiểm tới mức nào?

WHO đánh giá biến chủng Delta là một biến thể mới, đặc biệt nguy hiểm bởi tốc độ lây lan nhanh chóng. Không chỉ vậy, biến chủng mới này còn làm gia tăng gấp đôi nguy cơ nhập viện của bệnh nhân Covid-19 so với các biến chủng khác. Kết luận này được các nhà nghiên cứu tới từ Đại học Strathclyde (Scotland) rút ra từ nghiên cứu mới nhất của mình.

Trong cuộc họp báo vào ngày 21/06/2021, Giám đốc Chương trình khẩn cấp y tế của WHO –  Mike Ryan cảnh báo, biến thể Delta có khả năng “gây tử vong cao hơn khả năng lây truyền nhanh hơn giữa người với người và cuối cùng nó sẽ tìm tới những người dễ bị tổn thương, khiến họ phải nhập viện trong tình trạng biến chứng nặng và có khả năng tử vong”.

Một phần nguyên nhân của việc gia tăng tỷ lệ biến chứng nguy hiểm khi mắc biến chủng Delta nằm ở các biểu hiện lâm sàng không đặc trưng hoặc không có triệu chứng khi nhiễm virus. Người mắc bệnh rất dễ hiểu nhầm bản thân mắc bệnh cảm lạnh thông thường. Do đó, người dân nên đề cao cảnh giác, thực hiện tốt các chỉ đạo phòng dịch của Nhà nước, chủ động sàng lọc yếu tố dịch tễ của bản thân và theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường nghi nhiễm Covid-19.

Biến chủng Delta lây lan như thế nào?

GS.TS Phan Trọng Lân – Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh cho biết, biến thể Alpha có khả năng lây nhiễm cao hơn đến 70% so với các biến thể cũ. Trong khi đó, biến chủng Delta có khả năng lây nhiễm nhiều hơn 40-60% so với biến chủng Alpha. Tỷ lệ lây nhiễm thứ phát (F1 dương tính) của các trường hợp nhiễm biến thể Delta cao hơn so với biến thể Alpha. Tại khu vực phía Nam, chúng ta đã ghi nhận 1 số trường hợp có dấu hiệu hoặc dương tính chỉ sau hơn 1 ngày tiếp xúc phơi nhiễm với người mắc Covid-19.

Lý giải tốc độ lây lan của biến chủng Delta diễn ra nhanh, ông Nguyễn Trí Dũng – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết nguyên nhân chính nằm ở tỉ trọng của biến chủng Delta. Biến thể này là có tỉ trọng nhẹ hơn các biến chủng khác, do đó thời gian chúng lơ lửng, di chuyển trong không khí lâu hơn trước khi rơi xuống các bề mặt. Điều này làm bệnh dễ lây hơn với tốc độ nhanh, chu kỳ lây bệnh ngắn. Nhiều trường hợp, chỉ cần tiếp xúc gần, không trực tiếp, bệnh dịch vẫn có thể lây lan mạnh.

Đặc biệt, biến thể Delta Ấn Độ lây lan rất mạnh trong môi trường kín. PGS-TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Cố vấn cao cấp Trung tâm Đáp ứng sự kiện y tế công cộng (Bộ Y tế) phân tích: “Trong môi trường kín, điều hòa, virus lơ lửng trong không khí và dễ phát tán, làm tăng khả năng lây lan. Điều này có thể thấy rõ ở những ổ dịch trong nhà máy, khu công nghiệp, quán bar hay phòng karaoke…”.

Môi trường kín, dùng chung điều hòa dễ làm phát tán virus

Tại sao biến thể Delta lại lây lan nhanh ở TP.HCM?

Vấn đề dịch bệnh lây lan nhanh trên địa bàn TP.HCM không chỉ do các biến thể siêu lây nhiễm còn phụ thuộc phần lớn vào các hành vi có nguy cơ lây nhiễm cao của cộng đồng. (1)

Biến chủng Delta được phát hiện lần đầu tại TP.HCM vào ngày 18/05/2021 với 2 ca nhiễm tại Công ty TNHH Deloitte Việt Nam (quận 3), ngày 18-5. Lúc này, mức độ lây lan của chủng Delta chưa nhiều. Khi phát hiện chuỗi lây nhiễm ở điểm dịch nhóm Hội Thánh truyền giáo Phục Hưng, kết quả xét nghiệm cho thấy 7 ca đầu tiên đều nhiễm biến thể Delta. Tiếp đó, các ca bệnh được phát hiện chủ yếu là người có tiếp xúc gần với các F0 như: người trong gia đình, đồng nghiệp, hàng xóm.

Với chuỗi lây nhiễm tại Công ty Thiên Tú FN, có tới 71 ca nhiễm trong tổng số hơn 300 người cùng làm việc trong một không gian kín. Điều này cho thấy mức độ lây lan của biến thể Delta rất nhanh và nguy hiểm.

Có thể thấy các chuỗi lây truyền tại khu vực phía Nam, cụ thể là tại TP.HCM chủ yếu tại các hộ gia đình, tụ điểm ăn uống, văn phòng cao ốc, nhà máy, xí nghiệp, các khu chợ đông người… “Đây đều là nơi diễn ra các hành vi nguy cơ lây nhiễm cao, ví dụ như: đi lại nhiều, tụ tập đông người, thời gian ở lại lâu trong các môi trường, không gian kín, kém thông khí, nói to hay nói trong khoảng thời gian dài… Những hành vi này làm gia tăng đáng kể nguy cơ lây nhiễm SARS-CoV-2” – GS.TS Phan Trọng Lân nhấn mạnh.

Vì vậy, người dân cần ý thức được tầm quan trọng của việc hạn chế các hành vi có nguy cơ gây lây nhiễm Covid-19. Để kiểm soát tình hình và hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh, người dân TP.HCM và các địa phương có nguy cơ cần thực biện pháp phòng chống dịch như: thực hiện nguyên tắc 5K, tham gia tiêm phòng vaccine – Covid-19 khi có cơ hội.

vaccine astrazeneca cho biến thể delta là gì

Vaccine vẫn là giải pháp ưu tiên nhằm chống lại dịch Covid-19

Các loại biến thể Covid hiện nay trên toàn thế giới?

Ngoài biến chủng Delta, WHO còn đưa ra cảnh báo về 4 biến chủng nguy hiểm khác:

1. Biến chủng Alpha (B.1.1.7)

Biến chủng này được phát hiện lần đầu tại Vương quốc Anh vào tháng 9/2020 và nhanh chóng lây lan, trở thành biến chủng nguy hiểm đe dọa toàn thế giới. Biến chủng Alpha lây truyền từ người sang người, làm tăng mức độ nghiêm trọng lâm sàng của triệu chứng bệnh.

2. Biến chủng Beta (B.1.351)

Biến chủng Beta lần đầu được phát hiện đầu tháng 10/2020 tại Nam Phi và chính thức được công bố rộng rãi vào tháng 12/2020. Được biết, biến chủng này ảnh hưởng những người trẻ tuổi nhiều hơn so với các biến thể trước đó. Theo thống kê, biến thể Beta đã được tìm thấy ở hơn 80 quốc gia. Biến chủng Beta mang một gen đột biến E484K, giúp virus loại bỏ hệ thống miễn dịch của con người.

3. Biến chủng Gamma (P.1)

Biến chủng Gamma được ghi nhận xuất hiện lần đầu vào tháng 11/2020 tại Brazil. Biến thể này có đề kháng cao hơn với vaccine và phương pháp điều trị bằng kháng thể. Đặc điểm này đã tạo ra làn sóng dịch bệnh thứ 2, đẩy các bệnh viện tại Brazil rơi vào tình trạng quá tải.

4. Biến chủng Epsilon (B.1.427/B.1.429)

Biến chủng này có thể tự sắp xếp lại một phần của protein đột biến mà virus sử dụng để liên kết với các tế bào của cơ thể. Vì thế, biến chủng Epsilon có khả năng lây nhiễm cao hơn khoảng 20% ​​và dễ dàng làm suy yếu hệ miễn dịch của con người.

Các loại vaccine Covid-19 có chống được Delta không?

Hiện tại, các nhà khoa học vẫn khẳng định vaccine là phương pháp hiệu quả nhất giúp bảo vệ con người khỏi sự tấn công của virus, dù các biến thể mới liên tục xuất hiện, kéo theo mối lo lắng về nguy cơ lây nhiễm tăng cao.

Giáo sư Dịch tễ học, Y tế công cộng – Chris Robertson (Đại học Strathclyde) cho biết biến chủng Delta làm tăng nguy cơ nhập viện của người nhiễm nhưng việc tiêm vaccine có thể làm giảm nguy cơ này. Ông cho biết, việc hoàn thiện phác độ với 2 liều vaccine hoặc 1 liều trong vòng 28 ngày sẽ giúp giảm nguy cơ nhập viện tới 70%.

Mặc dù các biến thể mới của SARS-CoV-2 có thể tác động ít nhiều đến hiệu quả của vaccine, tuy nhiên những người được tiêm vaccine vẫn cho phản ứng miễn dịch mới với các biến thể mới, trong đó có biến chủng Delta. Một sự kiện “siêu lây nhiễm” hồi tháng 6 tại Úc đã nêu bật được tầm quan trọng của việc tiêm vaccine.

Trong số 30 người tham gia một bữa tiệc sinh nhật tại bang New South Wales, có ca dương tính Covid-19 được phát hiện. 24 người chưa được chủng ngừa có kết quả dương tính với biến thể Delta, trong khi 6 người đã được tiêm phòng (trong đó có 1 người chỉ vừa hoàn thành mũi tiêm vaccine thứ nhất) cho kết quả âm tính với Covid-19.

tiêm vaccine miễn dịch cho biến chủng delta

Các loại vaccine Covid-19 hiện nay vẫn có hiệu quả tạo miễn dịch đối với biến thể Delta

Các nhà nghiên cứu cho biết vaccine có phác đồ 2 liều cho hiệu quả bảo vệ tốt hơn với biến chủng Delta so với vaccine chỉ có một liều. Tuy vậy, họ lưu ý không sử dụng dữ liệu này để so sánh hiệu quả giữa các loại vaccine với nhau. Vì mỗi vaccine có khác biệt về đối tượng tiêm chủng và về tốc độ hình thành miễn dịch.

Trong một nghiên cứu của Cơ quan Y tế công cộng Anh (PHE), vaccine Pfizer (BioNTech) giúp ngăn tỷ lệ nhập viện điều trị lên đến 96%, vaccine AstraZeneca (Vương quốc Anh) đạt tỷ lệ là 92%. Cơ quan này cho biết mức độ hiệu quả của hai loại vaccine đối với các biến thể Delta và Alpha là không cách biệt nhiều. Bên cạnh đó, cả 2 loại vaccine này cũng đã được chứng minh có khả năng bảo vệ chống lại nguy cơ bệnh chuyển biến nặng là hơn 90%. Ngoài ra, trường hợp nhiễm Covid-19 sau tiêm chủng dù rất hiếm gặp, nhưng vẫn có thể xảy ra. Với những bệnh nhân này, tải lượng SARS-CoV-2 sẽ thấp hơn và các triệu chứng nhẹ hơn nhiều so với người không tiêm chủng.

————

Biến thể Delta Plus là gì?

Biến thể Delta Plus (còn được gọi tên khác là B.1.617.2.1 hoặc AY.1) là một biến thể mới của virus SARS-CoV-2, và là phiên bản đột biến mới của Delta được phát hiện lần đầu tiên ở Ấn Độ vào tháng 12/2020.

Phân tích trình tự gen ở các phòng thí nghiệm ở Ấn Độ, Hiệp hội Coronavirus Genomics Ấn Độ (INSACOG) báo cáo rằng chủng Delta Plus là “biến thể gây quan ngại” với 3 đặc điểm đáng quan tâm sau: tăng khả năng lây truyền, liên kết mạnh hơn với các thụ thể của tế bào phổi và giảm khả năng đáp ứng kháng thể đơn dòng trong liệu pháp điều trị COVID-19.
Delta Plus được phát hiện ở một số quốc gia trên thế giới như Mỹ, Anh, Bồ Đào Nha, Nga, Trung Quốc. Hàn Quốc là quốc gia mới nhất cảnh báo phát hiện ca mắc biến thể Delta Plus ở bệnh nhân nam mà gần đây không hề đi du lịch.

Theo các chuyên gia, dấu cộng (Plus) trong Delta Plus đề cập đến đột biến K417N có trong protein gai của biến thể Delta. Các protein gai là bộ phận cho phép virus SARS-CoV-2 và các loại virus khác xâm nhập vào tế bào của con người. Đột biến này cũng được tìm thấy trong biến thể Beta ở Nam Phi, có khả năng làm giảm hiệu quả của một số phương pháp điều trị COVID-19 nhất định.

Kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào năm 2020, virus SARS-CoV-2 đã liên tục biến đổi so với chủng gốc ban đầu, hiện đã có một danh sách dài về các biến thể mới với “sức công phá” mạnh hơn. Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới từng có thành quả chống dịch COVID-19 một cách hiệu quả, nhưng với sự bùng phát của biến thể Delta và Delta Plus bức tranh tổng thể đã trở nên phức tạp hơn, gây ra mối đe dọa sức khỏe cộng đồng lớn hơn vì khả năng lây nhiễm và động lực nguy hiểm lớn.

Triệu chứng của biến chủng Delta Plus

Các nhà khoa học cho biết, hiện còn quá sớm để khẳng định các triệu chứng khác biệt của biến chủng Delta Plus vì dữ liệu còn tương đối ít. Theo các nghiên cứu ban đầu, các triệu chứng của Delta Plus cũng tương tự như những dấu hiệu phổ biến ở bệnh nhân mắc virus SARS-CoV-2 chủng gốc và các biến thể khác, gồm: (2)

  • Ho khan,

  • Sốt,

  • Mệt mỏi,

  • Đau mỏi cơ,

  • Đau họng,

  • Viêm kết mạc,

  • Mất vị giác hoặc khứu giác,

  • Tiêu chảy,

  • Đau đầu,

  • Tức ngực khó thở,

  • Mất tiếng,

  • Suy giảm thính lực.

Đáng chú ý, những dấu hiệu nhận biết lâm sàng do biến chủng virus Corona Delta Plus gây ra rất dễ gây nhầm lẫn với bệnh cảm lạnh thông thường, khiến nhiều người chủ quan bỏ qua, làm tăng nguy cơ biến chứng hoặc tử vong ở người bệnh.

Delta Plus phát hiện lần đầu tiên ở đâu?

Biến thể Delta Plus được ghi nhận lần đầu tiên ở Ấn Độ tại 3 bang: Maharashtra, Kerala và Madhya Pradesh vào tháng 26/4/2021 đã nhen nhóm lên mối lo ngại về làn sóng dịch thứ 3 ở quốc gia Nam Á này. Bộ Y tế Ấn Độ lập tức khuyến cáo thực hiện “biện pháp kiểm soát ngay lập tức” tại những nơi xuất hiện biến thể mới. Các biện pháp được đề xuất gồm tránh tụ tập đông người, xét nghiệm quy mô lớn, truy vết tiếp xúc và tăng tốc tiêm chủng.

Tới nay, số người mắc biến chủng Delta Plus được ghi nhận vẫn thấp hơn nhiều so với biến thể Delta. Các nhà khoa học cho biết, để gây ảnh hưởng, một biến thể cần phải lây nhiễm cho rất nhiều người và chứng tỏ khả năng lây nhiễm, cho đến nay, Delta Plus vẫn chưa làm được điều đó, tuy nhiên vẫn cần phải nghiên cứu và theo dõi thêm.

Biến thể Delta Plus liệu có gây ra làn sóng đại dịch tiếp theo?

Tiến sĩ Chandrakant Lahariya – bác sĩ, nhà dịch tễ học, chuyên gia về vắc xin và hệ thống y tế tại New Delhi cho biết: “Nếu dựa trên các bằng chứng hiện có, Delta Plus không khác lắm so với biến chủng Delta. Nó là dòng phụ của biến chủng Delta với một đột biến bổ sung. Sự khác biệt lâm sàng duy nhất mà chúng tôi biết cho đến nay, là Delta Plus có khả năng chống lại liệu pháp kháng thể đơn dòng, đó không phải là sự khác biệt lớn vì bản thân liệu pháp này chỉ mang tính chất nghiên cứu và rất ít người đủ điều kiện để thực hiện phương pháp điều trị này”.

Hiện vẫn chưa thể dự đoán được liệu biến thể Delta Plus có gây ra làn sóng đại dịch tiếp theo không, nhưng theo Tiến sĩ Anurag Agarwal, giám đốc Viện Gene và Sinh học Tích hợp (IGIB) có trụ sở tại New Delhi cho biết: “Không có bất cứ dữ liệu nào đến thời điểm hiện tại cho thấy Delta Plus sẽ gây ra nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng. Chúng tôi đang theo dõi kỹ lưỡng và tăng cường tất cả các biện pháp bảo vệ nhằm kìm hãm nguy cơ bùng phát của các biến thể”.

Delta Plus có khả năng lây nhiễm cao hơn, gây chết người hay kháng thuốc?

Theo Cơ quan giải trình tự bộ gen COVID-19 của Chính phủ Ấn Độ, biến thể Delta Plus mang 3 đặc điểm đáng lo ngại gồm: tăng khả năng lây nhiễm, liên kết mạnh hơn với các thụ thể của tế bào phổi và làm giảm phản ứng kháng thể.
Hiện tại, vẫn chưa có nghiên cứu nào chỉ rõ phiên bản mới của Delta có thể có ảnh hưởng đến hiệu quả của vắc xin Covid-19 – nhưng theo ông Julian Tang, Giáo sư khoa học hô hấp tại Đại học Leicester (vương quốc Anh) cảnh báo Delta Plus có thể gây ra “những đặc tính kháng vắc xin đáng kể”.

Bản chất của các loại vắc xin COVID-19 khi đưa vào cơ thể để huấn luyện hệ miễn dịch nhận ra protein gai hoặc các bộ phận của nó – nơi tạo ra đột biến bổ sung của virus SARS-CoV-2. Tuy nhiên, các nhà khoa học cần thêm thời gian để phân lập và nuôi cấy đột biến mới để theo dõi về khả năng thoát khỏi miễn dịch, mức độ nghiêm trọng của bệnh hoặc tăng khả năng lây truyền,…

Delta Plus khác với biến thể Delta ra sao?

Khác với Delta, Delta Plus mang thêm một đột biến bổ sung có tên là K417N, một protein đột biến có khả năng thay đổi lớp protein gai và lây nhiễm cao sang các tế bào khỏe mạnh. “Dấu cộng (Plus)” trong Delta Plus có ý nghĩa đề cập đến đột biến K417N. Theo các nhà khoa học Anh, Delta Plus chia thành ít nhất 2 nhóm, gồm Delta-AY.1 và Delta AY.2. Trong đó, Delta AY.1 dường như phổ biến nhất.

Theo các nhà khoa học, biến thể Delta Plus sở hữu tất cả đặc điểm của biến thể Delta (phát hiện đầu tiên ở Ấn Độ) kết hợp với đột biến trong biến thể Beta (phát hiện đầu tiên ở Nam Phi). Delta Plus được coi là có khả năng lây nhiễm cao và lây lan nhanh chóng. Nó cũng cho thấy khả năng bám chặt hơn vào các thụ thể của tế bào phổi và có khả năng làm giảm phản ứng kháng thể đơn dòng.

Đột biến K417N không phải là hoàn toàn mới, nhưng nó xuất hiện trên Delta khiến chủng này nguy hiểm hơn. Theo ông Francois Balloux, Giám đốc Viện Di truyền Đại học London (UCL), cho biết: Đột biến giúp virus SARS-CoV-2 tăng khả năng né tránh hệ miễn dịch và lây lan nhanh hơn, dù mức độ cụ thể vẫn chưa rõ. Trước đó, K417N được tìm thấy trong biến chủng Beta, Gamma xuất hiện đầu tiên ở Nam Phi và Brazil, nên đặc điểm này cũng không hẳn là đáng lo ngại. Đồng thời, K417N cũng nằm trong protein đột biến của virus, giúp lý giải nguyên do biến chủng Beta kháng vắc xin một phần.

Cơ quan Y tế Anh coi cả 3 biến chủng đều đáng lo ngại, bao gồm Delta gốc phát hiện lần đầu tại Ấn Độ, cũng như Delta Plus gồm Delta-AY.1 và Delta AY.2. Tính đến nay, có 160 biến thể virus SARS-CoV-2 được ghi nhận trên toàn cầu. Trong quá trình nhân bản trong tế bào, virus SARS-Cov-2 luôn tạo ra đột biến, có những đột biến khiến virus nguy hiểm hơn, có những đột biến không tạo ra sự khác biệt hay làm hại virus.

Biến thể Delta Plus nguy hiểm tới mức nào?

Giám đốc Viện khoa học y tế toàn Ấn (AIIM) Randeep Guleria đánh giá Delta Plus dễ lây đến mức chỉ cần đi cạnh một người nhiễm biến thể này không đeo khẩu trang thì cũng có thể bị mắc COVID-19.

Thành quả chống dịch trong gần 2 năm qua đang bị lung lay bởi những “kẻ thù giấu mặt” – biến chủng Delta Plus hoặc Delta. Trong khi các ca mắc biến thể Delta chiếm 98% số ca mắc mới COVID-19 tại Anh, 96% tại Bồ Đào Nha, hơn 20% tại Italy và 16% tại Bỉ thì phiên bản mới Delta Plus đang cản trở những nỗ lực mà châu  u đã đạt được trong vòng 2  tháng qua trong việc giảm các ca mắc và tử vong do COVID-19 xuống mức thấp nhất kể từ mùa thu năm 2020.

diễn tiến dịch covid-19

Diễn tiến dịch COVID-19 trên toàn cầu có thể thay đổi chỉ trong một thời gian ngắn nếu không siết chặt các biện phòng, chống COVID-19 kịp thời.

Biến chủng Delta Plus lây lan như thế nào?

Ông Jacob John, Trưởng khoa Virus học lâm sàng tại Đại học Y khoa Christian của Ấn Độ cho biết: “Theo như tôi được biết, tốc độ lây lan của một biến thể không thể được đo lường bằng tần suất lây lan sớm. Không có thông tin rằng Delta Plus đang lây cho những người đã bị nhiễm trong làn sóng đầu tiên, những người đã được chủng ngừa hoặc những người bị nhiễm trong làn sóng thứ hai. Sự lây lan của Delta Plus phải được theo dõi để nắm rõ hơn”.

Theo các chuyên gia, tốc độ lây lan của virus SARS-CoV-2 thể hiện ở góc độ quy mô phát triển của dịch, cụ thể bằng chỉ số R0.

Đối với chủng virus gốc ban đầu ở Vũ Hán, Trung Quốc, chỉ số R0 chỉ khoảng 2,3-2,5, tức là một người có thể lây bệnh cho 2,3-2,5 người khác. Đối với chủng Alpha phát hiện ở Anh (Việt Nam phát hiện chủng Alpha trong đợt dịch ở Hải Dương), chỉ số R0 trong khoảng 3,4-4,5. Tuy nhiên, với chủng Delta, Delta Plus lần này, mức độ lây lan nhanh hơn rất nhiều, lấn át các chủng khác với chỉ số R0 khoảng 6,7-7,6, thậm chí 9-10.

Biến thể Delta Plus vẫn lây theo các giọt bắn, các giọt bắn này rất nhỏ có chứa virus, đặc biệt, trong môi trường phòng kín, giọt bắn này lơ lửng trong không khí, chậm rơi xuống mặt đất, khi người bệnh thở ra thì virus sẽ quẩn quanh và rất dễ lây lan dịch bệnh. Nếu không gian thông khí, ngoài trời thì virus sẽ phát tán đi nhanh.

Theo nhiều nghiên cứu ban đầu, nếu nồng độ virus nhân lên trong người cũng như trong đường hô hấp càng cao, thì khả năng lây lan bệnh càng lớn. Do mức độ lây lan phụ thuộc vào nồng độ virus trong một đơn vị nước bọt bắn ra, phụ thuộc mức độ virus xâm nhập vào tế bào và thời gian nguy cơ tiếp xúc với người nhiễm. Với chủng Delta và Delta Plus, những yếu tố này rất cao, nên tốc độ lây lan bệnh tăng nhanh kinh khủng, đặc biệt trong không gian kín như: khu công nghiệp, nhà máy, nhà thờ, quán karaoke,…

biến động của chủng delta plus

Hiện các nhà khoa học vẫn đang tích cực nghiên cứu về tác động của Delta Plus có thể ảnh hưởng đến cộng đồng.

Các loại biến thể Covid hiện nay trên toàn thế giới?

Cho đến nay, trên khắp thế giới, các nhà nghiên cứu đã giải mã trình tự hàng trăm nghìn bộ gen của virus SARS-CoV-2 với hàng nghìn biến thể đã được xác định. Hầu hết các đột biến không có nhiều ý nghĩa, nhưng có một số biến thể có thể làm cho virus dễ lây lan hơn, gây chết người hoặc kháng vắc xin và kháng thuốc điều trị. Theo đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp 4 biến thể vào nhóm biến thể virus Corona đáng quan ngại (VOCs) gồm: Alpha, Beta, Gamma và Delta được phát hiện lần đầu tại Anh, Nam Phi, Brazil và Ấn Độ.

1. Biến thể Alpha

Biến thể Alpha, còn có tên gọi khác là B.1.1.7 được phát hiện lần đầu tiên tại Vương quốc Anh, có khả năng lan lan nhanh gấp 70% so với chủng gốc ban đầu. Sự xuất hiện của Alpha đánh dấu cho đợt bùng phát làn sóng bùng phát COVID-19 mạnh mẽ trên toàn cầu vào cuối năm 2020. Tại Việt Nam, B.1.1.7 chính là chủng virus được phát hiện ở nhiều ca bệnh hiện nay và trong đợt dịch ở Hải Dương, Quảng Ninh vào tháng 7/2020.

2. Biến thể Beta

Biến thể này còn được gọi là B.1.351, hay 501Y.V2, được tìm thấy ở Nam Phi vào đầu tháng 10/2020, góp phần vào việc gia tăng các ca nhiễm và nhập viện trên khắp Nam Phi. Theo đánh giá của các nhà dịch tễ, biến thể Belta khác với biến thể Alpha, có khả năng lây nhiễm gấp 1.5 lần, hung hãn hơn, có thể tiến hóa và thích nghi cao hơn… Ngày 31/01/2021, Việt Nam ghi nhận ca nhiễm biến thể Belta (B.1.351) đầu tiên từ chuyên gia nhập cảnh người Nam Phi được cách ly.

3. Biến thể Gamma

Biến thể Gamma, còn gọi là P.1, được phát hiện trên nhóm du khách người Nhật Bản vào tháng 1/2021, dù nó đã từng tồn tại ở Brazil từ tháng 11/2020. Chỉ trong một thời gian ngắn, P.1 đã nhanh chóng trở thành chủng virus thống trị khắp Brazil và gieo rắc nỗi kinh hoàng hàng loạt quốc gia trên thế giới. Đáng chú ý, P.1 có khả năng lây nhiễm cao hơn gấp 2.5 lần so với chủng virus SARS-CoV-2 gốc xuất hiện ban đầu, khả năng kháng lại các kháng thể cũng cao hơn.

4. Biến thể Delta

Đây là biến thể “đột biến kép” có tên gọi khác là B.1.617.2, được phát hiện lần đầu tiên tại Ấn Độ vào tháng 12/2020. Với tốc độ lây nhiễm vượt bậc, biến thể Delta hiện là chủng virus lây lan đến hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, áp đặt gánh nặng lên hệ thống y tế toàn cầu.

Đáng lo ngại, những người nhiễm biến thể Delta có nguy cơ nhập viện cao hơn 85% so với biến thể Alpha cũng như tăng thêm rủi ro tử vong, đặc biệt những người mắc bệnh nền mãn tính. Trong đợt bùng phát COVID-19 tại Việt Nam, biến thể Delta được phát hiện lần đầu trong các ca dương tính ở TP.HCM vào ngày 18/05/2021.

Giữa lúc biến thể Delta đang đe dọa cuộc chiến chống COVID-19 trên toàn thế giới thì sự xuất hiện của biến thể Lambda đang khiến rất nhiều nhà khoa học và chuyên gia dịch tễ bày tỏ lo ngại về mức độ lây nhiễm và những bất lợi mà virus có thể gây ảnh hưởng đến con người. Biến thể Lambda được phát hiện lần đầu tiên tại Peru vào tháng 8/2020 và hiện nay đã lan rộng đến 41 quốc gia trên thế giới.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phân loại Lambda là “biến chủng đáng quan tâm”- biến chủng bị nghi ngờ có khả năng lây nhiễm cao hơn so với chủng gốc ban đầu hoặc khả năng kháng lại vắc xin.

Xem thêm: Biến thể AY3

tuân thủ giãn cách xã hội

Tuân thủ giãn cách được xem giải pháp hiệu quả làm giảm nguy cơ lây nhiễm virus SARS-CoV-2.

Các loại vaccine Covid-19 có chống được Delta không?

CÓ! Theo các nghiên cứu mới đây, các loại vắc xin COVID-19 đã được triển khai tiêm chủng ở các quốc gia vẫn hoàn toàn đạt hiệu quả cao trước biến thể Delta và bảo vệ người được chủng ngừa khỏi các diễn biến nghiêm trọng của bệnh. Bởi lẽ, chủng này không khác so với chủng virus ban đầu đến mức nó có thể “né” được các mũi vắc xin.

các loại vacxin covid-19 hiện nay

Các loại vắc xin COVID-19 hoàn toàn có hiệu quả trước các biến thể COVID-19.

Mới đây, ngày 21/7, một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Y khoa New England cho thấy 2 liều vắc xin COVID-19 của Pfizer hoặc AstraZeneca có hiệu quả ngăn ngừa biến thể Delta gần tương đương với hiệu quả trước biến thể Alpha. Cụ thể, 2 mũi tiêm vắc xin của Pfizer có hiệu quả 88% ngăn ngừa ca bệnh có triệu chứng do nhiễm biến thể Delta và 93,7% biến thể Alpha. 2 mũi vắc xin AstraZeneca quả bảo vệ 74,5% đối với biến chủng Alpha, cao hơn so với ước tính ban đầu là 66%.

Trước đó, Cơ quan Y tế công cộng Anh (PHE), vắc xin Pfizer giúp giảm 96% tỷ lệ nhập viện điều trị, vắc xin AstraZeneca đạt tỷ lệ là 92%. Bên cạnh đó, cả 2 loại vắc xin này cũng đã được chứng minh có khả năng bảo vệ chống lại nguy cơ bệnh chuyển biến nặng là hơn 90%.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và CDC nhấn mạnh: Vắc xin COVID-19 là lá chắn bền vững chống lại sự tấn công và nhân lên của virus SARS-CoV-2. Tại Mỹ, khoảng 97% số người nhập viện vì COVID-19 là những người không được tiêm chủng vắc xin COVID-19.

CDC Hoa Kỳ cho thấy, những người được tiêm chủng vắc xin COVID-19 có nguy cơ nhiễm virus và phát triển thành bệnh thấp hơn 8 lần; nguy cơ nhập viện, tỷ lệ tử vong thấp hơn 25 lần so với những người chưa chủng ngừa.

Biến thể Delta Plus đang làm đe dọa thành quả chống dịch trong gần 2 năm của thế giới. Cả Delta hay Delta plus đều là những “kẻ thù giấu mặt”, có thể khiến đại dịch quay trở lại trong thời gian tới nếu các quốc gia không tăng tốc chương trình tiêm chủng vắc xin phòng ngừa COVID-19. Song song đó, người dân cần thực hiện nghiêm túc thông điệp 5K để tạo ra những hàng triệu “lá chắn thép” đẩy lùi dịch bệnh.


Biến thể Lambda là gì?

Biến thể Lambda (C.37) là một chủng đột biến của virus gốc gây bệnh Covid-19 SARS-CoV-2. Hiện biến chủng Lambda được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xếp vào danh mục biến thể cần chú ý (VOI), thấp hơn các biến thể trong danh mục cần được quan tâm (VOC) như biến chủng Delta xuất hiện cách đây không lâu.

Sự xuất hiện trong danh mục các biến thể cần chú ý cho thấy mức độ nguy hại và khả năng lây lan của biến chủng mới là không thể xem thường. Thực tế, một số nghiên cứu đã cho thấy biến thể Lambda có thể làm tăng khả năng lây nhiễm nhanh hơn so với biến thể Delta. Cho đến giữa tháng 8/2021, có khoảng 40 quốc gia đã ghi nhận sự xuất hiện của biến thể mới này.

Lambda có nguồn gốc từ đâu?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), biến thể Lambda xuất hiện lần đầu tiên vào tháng 8/2020 tại thủ đô Lima (Peru), sau đó nhanh chóng lan rộng tại nước này. Theo ông Pablo Tsukayama, nhà virus học của Đại học Cayetano Heredia tại Lima, người dân Peru đang phải vật lộn với đại dịch Covid-19 từ khi có sự xuất hiện của biến thể Lambda. Hiện có hơn 80% trường hợp nhiễm Covid-19 mới tại nước này có liên quan đến biến thể Lambda (kể từ tháng 4/2021).

Sau khi phát tán tại Peru, biến chủng virus Corona Lambda tiếp tục tấn công khu vực Nam Mỹ (Ecuador, Chile, Argentina, Brazil) và hiện có nguy cơ trở thành biến chủng virus Covid-19 chủ đạo ở khu vực này. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ cảnh báo, biến chủng Lambda có nguy cơ tạo nên làn sóng mới tại Mỹ, sau khi nước này ghi nhận hơn 1.300 ca nhiễm biến chủng mới tại 44 bang trên cả nước. Tại Châu Á, Nhật Bản đã ghi nhận ca nhiễm Covid-19 đầu tiên mang biến thể mới vào ngày 20/7, là một công nhân người Nhật trở về từ Peru.

Triệu chứng của biến chủng Lambda

Theo thông tin từ tạp chí Science Focus công bố, triệu chứng của người nhiễm biến thể Lambda không khác biệt so với nhiễm các chủng virus Covid-19 bình thường. Cụ thể, các triệu chứng có thể xuất hiện từ 2-14 ngày sau khi phơi nhiễm với virus và bất kỳ ai cũng có thể xuất hiện các triệu chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng, bao gồm: sốt, ho, ớn lạnh, khó thở, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, mất vị giác hoặc khứu giác, buồn nôn, nôn, người nhiễm biến thể Lambda còn có các triệu chứng liên quan đến đường ruột như tiêu chảy,…

triệu chứng của biến thể lambda

Triệu chứng khi nhiễm biến thể Lambda gần giống so với những biến thể khác

Ngoài ra, người bệnh còn có thể xuất hiện một số triệu chứng hiếm gặp khác. Người cao tuổi, người có bệnh lý nền như các bệnh về tim, phổi, bệnh tiểu đường có nguy cơ cao gặp các biến chứng nghiêm trọng khi nhiễm Covid-19.

Lambda có lây nhiễm và gây tử vong cao hơn không?

Nếu so với biến chủng Delta có tốc độ lây lan kinh hoàng tại nhiều quốc gia trên thế giới, biến chủng Lambda ít gây lo ngại hơn. Tuy nhiên, theo chia sẻ của GS. Gregory Poland, giám đốc Nhóm nghiên cứu vắc xin tại Mayo Clinic, một trung tâm nghiên cứu y tế phi Chính phủ tại Minnesota, “Tôi nghĩ bất cứ lúc nào một biến chủng virus mới được phát hiện và thể hiện khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng thì chúng ta đều phải đặc biệt quan tâm”.

Theo kết quả của những nghiên cứu ban đầu về biến chủng mới cho thấy, Lambda mang hai đột biến T76I và L452Q làm tăng khả năng lây nhiễm mạnh hơn so với các chủng virus ban đầu. Mặc dù vậy, hiện tại có rất ít bằng chứng về biến thể này. Cơ quan Y tế cộng đồng Anh (PHE) hiện đang thực hiện các nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm để xác định đặc điểm và tác động có thể có của chủng Lambda đối với sự lây truyền trong cộng đồng. Do đó vẫn chưa đủ bằng chứng cho thấy biến thể này gây ra bệnh nặng hơn hoặc làm cho các loại vắc xin hiện đang được triển khai ít hiệu quả hơn.

Tiến sĩ Malani, giám đốc y tế bệnh truyền nhiễm tại Đại học Michigan, Mỹ cho biết, “Cách duy nhất để ngăn chặn và kiểm soát sự lan rộng của biến chủng virus Covid-19 mới chính là tiêm chủng vắc xin rộng rãi cho người dân. Đây là một cuộc chạy đua để tiêm chủng vắc xin bao phủ đầy đủ cho cộng đồng trước khi các biến chủng mới phát triển đủ khả năng kháng lại các biện pháp phòng ngừa”.

Biến thể Lambda có kháng vaccine không?

Theo kết quả phân tích gene ban đầu, biến thể Lambda có 5 đột biến gen mới, trong đó 3 đột biến là RSYLTPGD246-253N, 260L452Q, F490S có khả năng chống lại hoặc trung hòa kháng thể trong vắc xin và 2 đột biến là T76I, L452Q có khả năng thoát miễn dịch mạnh hơn so với biến thể Delta.

Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng đầy đủ cho thấy biến thể Lambda ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả của vắc xin. Đối với hai loại vắc xin AstraZeneca và Pfizer, do ít được sử dụng tại Chile (nơi thực hiện các nghiên cứu) nên không đủ dữ liệu để kết luận Lambda có kháng vắc xin hay không.

“Chúng ta cần thêm dữ liệu dựa trên hiện tượng nhiễm virus trong ống nghiệm, trên mô hình động vật và thử nghiệm kháng thể trung hòa. Tuy nhiên, cần nhớ rằng hiện tất cả các loại vắc xin đều đủ khả năng bảo vệ cơ thể trước các biến chủng virus đã biết”, TS. Pablo Tsukayama cho biết thêm.

Các loại biến thể Covid-19 hiện nay trên toàn thế giới

Giống như các loại virus gây bệnh khác, virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 liên tục biến đổi thông qua các đột biến. Những đột biến này càng làm tăng và tạo ra các phiên bản virus mới hơn so với chủng gốc được gọi là “biến thể”. Đôi khi, đột biến làm gia tăng khả năng lây lan của virus, khiến người bệnh trở nặng hoặc cũng có thể khiến virus kháng thuốc, kháng vắc xin.

các biến chứng của virus corona

Một số biến thể của virus SARS-CoV-2 đang lưu hành trên thế giới

Hiện nay có rất nhiều biến thể của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 đang lưu hành trên thế giới. Tuy nhiên, trong số đó, có một số biến thể được xếp vào “danh sách” đáng lo ngại, bao gồm:

  • Alpha (B.1.1.7): được phát hiện lần đầu ở Vương Quốc Anh và đã nhanh chóng lan rộng khắp thành phố Luân Đôn và vùng Đông Nam nước Anh. Cho đến nay, chủng virus này đã xuất hiện tại hơn 100 quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo các nhà nghiên cứu, dường như biến thể này  đang có dấu hiệu đột biến trở lại.

  • Beta (B.1.351): lần đầu tiên được xác định tại Nam Phi, tuy nhiên trước đó biến thể đã có mặt tại ít nhất 20 quốc gia khác, bao gồm Vương Quốc Anh. Theo đánh giá của các nhà khoa học, biến thể Beta có khả năng lây nhiễm gấp 1.5 lần so với biến thể Alpha, đồng thời có khả năng tiến hóa và thích nghi cao hơn chủng virus cũ.

  • Gamma (P.1): lần đầu tiên được xác định tại Brazil, nhưng trước đó cũng đã lan rộng tại 10 quốc gia khác, bao gồm Vương Quốc Anh. Theo các nhà khoa học, biến chủng Gamma có khả năng lây nhiễm cao hơn gấp 2.5 lần so với chủng SARS-CoV-2 gốc và có khả năng lây nhiễm cho những người trước đó đã khỏi bệnh.

  • Delta (B.1.617.2): hiện chiếm 99% các trường hợp nhiễm Covid-19 tại Anh. Với khả năng lây lan với tốc độ kinh hoàng, khó truy vết, biến thể Delta nhanh chóng trở thành “cơn ác mộng” của Ấn Độ, Vương Quốc Anh và nhiều quốc gia trên thế giới, áp đảo hệ thống y tế toàn cầu.

  • Delta Plus (AY.1): khi biến thể Delta vẫn còn đang lan nhanh trên toàn cầu, biến thể Delta Plus xuất hiện và lan rộng đến hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, áp đặt gánh nặng lên hệ thống y tế toàn cầu. Về mặt di truyền, Delta và Delta Plus – cơ bản là giống nhau, nhưng Delta Plus có đột biến bổ sung ở protein gai giúp virus có thể tiếp cận với tế bào của người. Một nghiên cứu được thực hiện tại Ấn Độ nhận định rằng, các dòng phụ của Delta có khả năng lây truyền thấp hơn Delta.

Ngoài các biến thể của virus SARS-CoV-2 kể trên, gần đây nhất là sự xuất hiện của biến thể Lambda.

Các loại vaccine Covid-19 nào chống được Lambda?

Là một biến thể virus mới xuất hiện gần đây, hiện vẫn chưa có đầy đủ dữ liệu khẳng định hiệu quả của vắc xin với biến thể Lambda. Biến thể này vẫn còn rất nhiều khía cạnh bí ẩn mà các nhà khoa học cần khám phá.

Tuy nhiên, hầu hết các loại vắc xin phòng Covid-19 được cấp phép lưu hành trên thị trường hiện nay có hiệu quả trong việc chống lại các biến thể virus. Do đó, người dân nên tiêm các loại vắc xin sẵn có để có thể bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng. Theo số liệu nghiên cứu từ Chính phủ Anh, tiêm đủ 2 liều vắc xin phòng Covid-19 có thể giảm đến 96% khả năng nhập viện và 79% nguy cơ nhiễm bệnh có triệu chứng do biến thể Delta.

Mặt khác, Cơ quan Y tế công cộng Anh (PHE) cũng chỉ ra rằng, vắc xin Pfizer giảm 96% tỷ lệ nhập viện điều trị, đối với vắc xin AstraZeneca là 92%. Hiệu quả của hai loại vắc xin đối với biến thể Alpha và Delta không khác biệt nhiều. Củng cố cho luận điểm này, nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine khẳng định, những người tiêm ngừa đủ 2 liều vắc xin của hãng Pfizer hoặc AstraZeneca sẽ có thể ngăn ngừa biến thể Delta gần giống với việc ngăn ngừa biến thể Alpha.

Tính đến ngày 10/8/2021, Việt Nam đã nhập khẩu và phân phối 4 loại vắc xin phòng Covid-19 là: AstraZeneca (Vương quốc Anh), Pfizer (Mỹ), Moderna (Mỹ) và Vero Cell (của Sinopharm, Trung Quốc). Trong đó, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC đã  mang về 4.387.100 liều vắc xin AstraZeneca trong tổng số 30 triệu liều vắc xin theo hợp đồng đã ký giữa VNVC với AstraZeneca vào tháng 11/2020 và chuyển giao phi lợi nhuận cho Chính phủ theo nguyên tắc phi lợi nhuận với giá bằng đúng giá mua lại của AstraZeneca. Toàn bộ những khoản chi phí rủi ro, bảo quản… lên đến hàng chục tỷ đồng sẽ do VNVC tự chi trả.

Không dừng lại ở đó, VNVC sẽ tiếp tục nỗ lực tìm kiếm những nguồn vắc xin chất lượng cao tiếp theo để mang về cho người dân cả nước, chung tay cùng ngành y tế nước nhà đẩy lùi dịch bệnh, giảm thiểu tác động của dịch bệnh Covid-19 gây ra cho sức khỏe và đời sống của người dân, sớm đưa cuộc sống người dân trở lại bình thường.

Mời bạn tiếp tục theo dõi website VNVC https://vnvc.vn, fanpage trungtamtiemchungvnvc để cập nhật những thông tin mới và bổ ích liên quan đến vắc xin và biến thể Lambda.


BIẾN THỂ AY3: ĐỘT BIẾN TỪ DELTA, NHƯNG NGUY HIỂM HƠN NHIỀU LẦN

Sự bùng phát của biến thể AY3 của virus Corona – một chủng đột biến mới của biến thể Delta, được đánh giá nguy hiểm gấp nhiều lần so với các biến thể khác, đã làm dấy lên lo ngại về làn sóng lây nhiễm Covid-19 mới trên toàn cầu. Vậy biến chủng AY3 đáng lo ngại như thế nào?

Biến thể AY3 là gì?

Biến thể AY3 là một dòng đột biến phụ mới của biến thể Delta được phát hiện tại Ấn Độ vào tháng 10/2020. Các nhà khoa học đánh giá biến thể AY.3 nguy hiểm và có khả năng trốn thoát hệ miễn dịch tốt hơn tất cả các chủng virus SARS-CoV-2 trước đây.

Dựa theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), biến thể AY3 được xếp vào hàng các biến thể đáng lo ngại (Variants of Concern-VOC) vì AY.3 “sở hữu” ít nhất một trong 3 tiêu chí so với chủng SARS-CoV-2 ban đầu gồm:

  • Tăng khả năng lây truyền hoặc có các đột biến gây bất lợi trong dịch tễ;
  • Tăng độc lực hoặc có các thay đổi trên biểu hiện lâm sàng;
  • Giảm hiệu quả của các biện pháp y tế công cộng và xã hội, các biện pháp chẩn đoán, vắc xin và phương pháp điều trị có sẵn.

Virus SARS-CoV-2 không ngừng biến đổi và sự xuất hiện của biến thể AY.3 đang biến nhiều quốc gia trở thành tâm dịch mới của thế giới, gia tăng về độ nguy hiểm, độc lực lẫn sự lây lan nhanh chóng. Điều này đặt ra nhiều thách thức lớn cho giới chức nghiên cứu, các nhà dịch tễ, cũng như gia tăng thêm gánh nặng lên hệ thống y tế toàn cầu đang quá tải.

Triệu chứng của biến chủng AY3

Theo các nhà dịch tễ, hiện tại vẫn còn quá sớm để khẳng định các triệu chứng nhận biết của chủng AY.3 vì dữ liệu còn tương đối hạn chế. Nhưng về cơ bản, triệu chứng của người nhiễm biến thể AY3 cũng tương tự như với chủng SARS-CoV-2 gốc ban đầu, chủng Delta hay các chủng virus khác như: Sốt, mệt mỏi, đau đầu, ho khan, đau họng, mất vị giác, tiêu chảy, suy giảm thính lực,…

Đáng lo ngại, các nhà khoa học cảnh báo, có rất nhiều trường hợp mang virus SARS-CoV-2 nhưng không triệu chứng (trùng lành) vẫn có khả năng lây nhiễm virus cho những người khác. Do vậy, việc thực hiện nghiêm túc đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn thường xuyên, giữ khoảng cách là vô cùng cần thiết.

AY.3 phát hiện lần đầu tiên ở đâu?

Ngày 19/8/2021, Bộ Y tế Israel thông báo đã phát hiện chuỗi lây lan 10 trường hợp nhiễm chủng mới AY.3 của biến thể Delta, trong đó có 8 người nhập cảnh và 2 người lây lan trong cộng đồng. Trước tình hình cấp bách, Bộ Y tế Israel đã thông báo Quốc hội và khuyến nghị khả năng phong tỏa toàn quốc lần thứ 4 nhằm ngăn chặn đà lây lan của dịch bệnh. Trước đó, Ấn Độ, Mỹ và Anh cũng đã thông báo về sự xuất hiện và lây lan của biến chủng này.

Việc biến chủng AY.3 xuất hiện ở Israel – quốc gia từng được coi là hình mẫu trong cuộc chiến chống Covid-19, đã góp phần đẩy nước này vào cuộc chiến khốc liệt mới khi số ca lây nhiễm mới liên tục tăng cao kỷ lục kể từ thời đỉnh dịch mùa đông năm ngoái, đưa Israel trở lại điểm nóng mới nổi trong các bảng thống kê thế giới. Ông Naftali Bennett, Thủ tướng Israel đã kêu gọi người dân sớm tiêm chủng vắc xin, vì “một đợt phong tỏa khác sẽ phá huỷ tương lai của đất nước”.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ) khuyến cáo, biến thể Delta có khả năng lây lan cao gấp đôi so với chủng virus SARS-CoV-2 nguyên bản, và cao hơn 60% so với biến thể Alpha. Đột biến AY.3 của biến thể Delta gây ra khoảng 15% số ca mắc Covid-19 ở Mỹ, và hiện đã được phát hiện ở ít nhất 61 quốc gia.

biến chủng ay3

AY.3 có khả năng lây nhiễm cao hơn, gây chết người hay kháng thuốc?

Các dữ liệu nghiên cứu và thực tiễn chỉ rõ, biến thể Delta là chủng virus nguy hiểm nhất “thống trị toàn cầu” trong hàng trăm chủng virus SARS-CoV-2 được phát hiện. Cần hiểu thêm rằng, AY.3 với các đặc điểm đáng quan tâm được xếp vào biến thể đáng lo ngại (VOC) nghĩa là nó tồn tại mối nguy hiểm hơn virus SARS-CoV-2 gốc ban đầu.

Mặc dù AY 3 là một đột biến phụ của Delta, nhưng không thể so sánh AY.3 và Delta theo quy luật bắc cầu. Hiện vẫn chưa có một nghiên cứu cụ thể nào đủ bằng chứng để khẳng định AY.3 nguy hiểm hơn Delta. Mặc dù vậy, các nhà khoa học có một số dữ liệu nhất định để cảnh báo về mức độ đáng sợ của nó.

Chia sẻ về khả năng lây nhiễm và nguy cơ kháng thuốc của AY.3, ông Asher Shalmon, người đứng đầu bộ phận Quan hệ Quốc tế của Bộ Y tế Israel cho biết: “AY.3 trông rất độc, với tỷ lệ lây nhiễm cao, và nó đang phát triển khả năng đề kháng tương đối với vắc xin. Nếu biến thể này đến Israel, nó có thể là một bước ngoặt đẩy quốc gia vào tình huống phải phong tỏa, do đó cần cố gắng tránh AY.3 bằng mọi cách”.

Tại Anh, nỗi sợ biến thể AY3 ngày càng gia tăng. Giáo sư Christina Pagel, Giám đốc Đơn vị Nghiên cứu Hoạt động Lâm sàng của Đại học London đưa ra nhận định: “AY.3 có thể né tránh hệ miễn dịch và dễ lây truyền hơn Delta”.

AY.3 khác với biến thể Delta Plus ra sao?

Trên thực tế, biến thể Delta hiện đã lan rộng mạnh mẽ và đột biến thành nhiều chủng phụ, trong đó có 4 nhóm chính gồm: Delta Plus, Delta AY.1, Delta AY.2 và Delta AY.3 (gọi tắt là AY.3). Theo các nhà khoa học, sự khác biệt của các chủng trên sẽ phụ thuộc vào K417N – đột biến bổ sung có khả năng thay đổi lớp protein gai và lây nhiễm cao sang các tế bào khỏe mạnh, cụ thể:

  • Biến thể Delta Plus: mang thêm một đột biến bổ sung là K417N. Delta Plus được nhận định là có khả năng lây nhiễm nhanh chóng cũng như bám chặt hơn vào các thụ thể của tế bào phổi và có khả năng làm giảm phản ứng kháng thể đơn dòng.
  • Biến thể AY.1: chứa toàn bộ các đột biến của Delta cộng thêm đột biến K417N từng được tìm thấy ở biến thể Beta (xuất hiện lần đầu ở Nam Phi) chính sự kết hợp đó khiến AY.1 nguy hiểm hơn. Hiện AY.1 xuất hiện ở khoảng 33 quốc gia nhưng có tỷ lệ phổ biến chỉ dưới 0,5%.
  • Biến thể AY.2: cũng chứa đột biến K417N như AY.1 nhưng có thêm 2 sự thay đổi trên vùng tận cùng N (NTD) hay phần đầu tiên của protein gai virus thoát ra khỏi ribosome trong quá trình sinh tổng hợp. Biến thể phụ AY.2 này mới chỉ xuất hiện ở 7 quốc gia với tỷ lệ phổ biến dưới 0,5%.
  • Biến thể AY.3: là biến thể phụ đặc biệt nhất, mặc dù bản chất chứa ít đột biến hơn AY.1, AY.2 và không chứa đột biến K.417N, nhưng nó lại có độ lây lan cao hơn gấp nhiều lần so với cả hai biến thể phụ trên. Hiện AY.3 đã được phát hiện ở 61 quốc gia, với tỷ lệ phổ biến lên tới 9,1%.

các biến thể virus corona

Biến chủng AY.3 lây lan như thế nào?

Theo báo cáo của Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ, biến thể AY3 có tốc độ lây lan nhanh và khả năng đột biến “thoát khỏi” hệ miễn dịch tốt hơn các biến thể phụ khác. Các nhà dịch tễ cho rằng, cần thêm thời gian để theo dõi chi tiết về phương thức lây truyền của AY.3.

Theo các nghiên cứu ban đầu, biến thể AY.3 vẫn lây qua đường tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp (qua các vật dụng hoặc bề mặt bị nhiễm mầm bệnh), hoặc tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh qua dịch tiết như nước bọt, dịch tiết hô hấp hoặc các giọt bắn khi họ ho, hắt hơi, nói hoặc hát. Người tiếp xúc gần (trong vòng khoảng cách 1 mét) với người đã nhiễm bệnh có thể mắc bệnh Covid-19 khi các giọt bắn nhiễm bệnh này thâm nhập vào miệng, mũi hoặc mắt của người tiếp xúc.

Theo báo cáo, virus SARS-CoV-2 rất dễ bùng phát ở không gian kín như nhà hàng, quán karaoke, nhà thờ,… Ở môi trường này, giọt bắn này lơ lửng trong không khí, chậm rơi xuống mặt đất, khi người bệnh thở ra thì virus sẽ quẩn quanh và rất dễ lây lan dịch bệnh. Nếu không gian thông khí, ngoài trời thì virus sẽ phát tán đi nhanh.

Các loại biến thể Covid hiện nay trên toàn thế giới?

Virus SARS-CoV-2 đã và đang đột biến liên tục để trốn tránh hệ miễn dịch của con người và gây những tác động to lớn đến diễn biến của đại dịch Covid-19, song song với biến thể AY.3, còn 6 biến chủng nguy hiểm khác của virus SARS-CoV-2 đã và đang là mối nguy hại đến sức khỏe toàn cầu, bao gồm:

  • Biến thể Alpha (B.1.1.7): Là biến thể được phát hiện đầu tiên tại Anh vào tháng 9/2020 và là “thủ phạm” gây nên làn sóng dịch Covid-19 thứ 2 ở quốc gia này. Khả năng lây lan của Alpha hơn chủng gốc ban đầu là 30-40%.
  • Biến thể Beta (B.1.351): Được ghi nhận lần đầu tiên tại Nam Phi vào tháng 5/2020. Biến thể Beta được CDC Hoa Kỳ khuyến cáo có khả năng lây nhiễm cao hơn 50% so với chủng gốc ban đầu. Vắc xin sẽ bị giảm hiệu quả đôi chút trong việc ngăn ngừa Beta gây bệnh, nhưng vẫn duy trì khả năng bảo vệ khỏi nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong.
  • Biến thể Gamma (P.1): Được phát hiện lần đầu tiên tại Brazil vào tháng 11/2020. Các nghiên cứu cho thấy, Gamma dễ lây lan hơn chủng gốc 1.7 – 2.4 lần. Các báo cáo hiện nay cho thấy, Gamma sẽ làm giảm khả năng của một số liệu pháp điều trị sử dụng kháng thể đơn dòng.
  • Biến thể Delta (B.1.617.2): Được phát hiện lần đầu tiên tại Ấn Độ vào tháng 10/2020, Delta nhanh chóng trở thành chủng virus “gây bão”. Biến thể Delta có sự khác biệt rất nhiều so với chủng Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019. Delta là biến thể lây lan nhanh nhất trong số các biến thể, một nghiên cứu cho biết, người nhiễm Delta có tải lượng virus gấp 1260 lần so với chủng không biến đổi đáng kể. Cho đến nay, các loại vắc xin được cấp phép vẫn có hiệu quả đối với biến thể này.
  • Biến thể Delta Plus (B.1.617.2.1): là một phiên bản đột biến mới của biến thể Delta được phát hiện lần đầu tiên ở Ấn Độ vào tháng 12/2020. Mức độ lây lan của Delta Plus nhanh hơn rất nhiều, lấn át các chủng khác với chỉ số R0 khoảng 6,7-7,6, thậm chí 9-10.
  • Biến thể Lambda (C.37): Được phát hiện lần đầu ở Peru vào tháng 12/2020. Khả năng biến đổi nhanh chóng cũng như số đột biến của Lambda có thể làm tăng năng lực lây lan và giảm khả năng của một số liệu pháp điều trị sử dụng kháng thể.

tiêm vắc xin ngừa chủng ay3

Các nhà khoa học khẳng định, các loại vắc xin Covid-19 vẫn đảm bảo hiệu quả tốt đối với các biến thể virus SARS-CoV-2.

Các loại vaccine Covid-19 có chống được AY.3 không?

Với một loại virus nguy hiểm vừa mới được phát hiện, việc xác định hiệu quả chính xác của các loại vắc xin Covid-19 trong việc phòng, chống biến thể AY.3 vẫn đang là thách thức với các nhà khoa học.

Đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có nghiên cứu nào khẳng định, các loại vaccine ngừa Covid-19 hiện nay không thể chống lại biến thể AY3. Vắc xin Covid-19 là “vũ khí” quan trọng nhất bảo vệ người được chủng ngừa khỏi nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong do Covid-19.

“Hãy tiêm bất kỳ loại vắc xin có sẵn khi có cơ hội. Vắc xin giúp bảo vệ bạn và cả những người xung quanh bạn. Vắc xin cũng sẽ làm giảm nguy cơ biến thể Delta lan truyền trong cộng đồng và gây ra các biến thể mới”, Tiến sĩ Kidong Park, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam cho biết.

Dữ liệu Cơ quan Y tế công cộng Anh (PHE) chứng minh, vắc xin Pfizer giúp giảm 96% tỷ lệ nhập viện điều trị, vắc xin AstraZeneca đạt tỷ lệ là 92%. Đồng thời, cả 2 loại vắc xin này đã được chứng minh có khả năng chống lại nguy cơ diễn tiến bệnh nặng là hơn 90%.

Một nghiên cứu khác trên Tạp chí Y khoa New England cho thấy 2 liều vắc xin Covid-19 của Pfizer hoặc AstraZeneca có hiệu quả ngăn ngừa biến thể Delta gần tương đương với hiệu quả trước biến thể Alpha. Cụ thể, 2 mũi tiêm vắc xin của Pfizer có hiệu quả 88% ngăn ngừa ca bệnh có triệu chứng do nhiễm biến thể Delta và 93,7% biến thể Alpha. 2 mũi vắc xin AstraZeneca quả bảo vệ 74,5% đối với biến chủng Alpha, cao hơn so với ước tính ban đầu là 66%.

Đối với vắc xin Moderna, nghiên cứu trên 50.000 bệnh nhân thuộc Hệ thống Y tế Phòng khám Mayo, các nhà nghiên cứu nhận thấy hiệu quả của vắc xin Moderna chống nguy cơ lây nhiễm Covid-19 từ 86% vào đầu năm 2021 xuống 76% vào tháng 7 – khi biến thể Delta chiếm ưu thế.

Càng chần chừ tiêm vắc xin Covid-19, virus càng biến thể nguy hiểm, người dân càng dễ bị lây, khiến dịch bệnh kéo dài, hậu quả càng thảm khốc. Bản chất việc tiêm vaccine là đưa vật chất hoặc các protein vô hại từ virus vào cơ thể để kích thích cơ thể sinh ra kháng thể nhằm chống lại virus đó. Các kháng thể sẽ duy trì hoạt động trong cơ thể người được tiêm, từ đó sẵn sàng chống lại các loại virus, vi khuẩn đã được tiêm trong vaccine.

Sự xuất hiện của biến thể AY3 của virus Corona đang là một thách thức mới trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 của các nước trên thế giới. Trước nguy cơ kép mắc Covid-19 và cúm trong mùa thu – đông sắp tới, các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên đi tiêm vaccine Covid-19 nhanh nhất có thể, đồng thời tiếp tục nghiêm các biện pháp y tế công cộng như nguyên tắc 5K nhằm chống lại các chủng virus mang gen đột biến cao hơn.——–


sữa non nâng hệ miễn dịch giúp cơ thể F0, F1, F2,… phục hồi :

SỮA NON CAO CÂP : ANPHA LIPID USA GOLD CÔNG NGHỆ ĐỘC QUYỀN ANPHALIPID CỦA MỸ CÙNG NGUỒN NGUYÊN LIỆU HOÀN TOÀN NHẬP KHẨU TỪ USA